انور شاهمحمدی؛ حمیدرضا کمالی اردکانی؛ حمید مرتضوی
چکیده
زمینه و هدف: شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر در برنامه‌ریزی درسی نظام آموزش از راه دور می‌تواند به‌عنوان راهبرد و ابزار مؤثری در ارتقای کیفیت دورۀ آموزشی این نوع نظام آموزشی مورد استفاده قرار گیرد. هدف این پژوهش شناسایی و رتبه‌بندی مؤلفه‌های مؤثر بر کیفیت برنامۀ درسی در نظام آموزش عالی از راه دور بود.
داده‌ها و روش‌ها: در این پژوهش، ...
بیشتر
زمینه و هدف: شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر در برنامه‌ریزی درسی نظام آموزش از راه دور می‌تواند به‌عنوان راهبرد و ابزار مؤثری در ارتقای کیفیت دورۀ آموزشی این نوع نظام آموزشی مورد استفاده قرار گیرد. هدف این پژوهش شناسایی و رتبه‌بندی مؤلفه‌های مؤثر بر کیفیت برنامۀ درسی در نظام آموزش عالی از راه دور بود.
داده‌ها و روش‌ها: در این پژوهش، از روش آمیخته استفاده شد که برای این منظور و با هدف شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر بر کیفیت برنامۀ درسی از رویکرد کیفی و برای رتبه‌بندی مؤلفه‌ها از روش توصیفی-پیمایشی بهره گرفته شد. مشارکت‌کنندگان ده نفر از متخصصان و اعضای هیئت‌علمی دانشگاه پیام نور در رشته‌های مرتبط بودند که با آنها مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته به عمل آمد. داده‌های حاصل از این مصاحبه‌ها مبنای ابزار پژوهش محقق گردید و روایی صوری و محتوایی آن بر اساس نظر صاحب‌نظران به تأیید رسیده و برای تحلیل داده‌ها در بخش کیفی از روش تحلیل محتوی و در بخش کمّی از روش ویکور فازی استفاده گردید.
یافته‌ها: پژوهش حاضر چهار بُعد اصلی و هجده مؤلفۀ مؤثر بر کیفیت برنامۀ درسی در نظام آموزش از راه دور را شناسایی کرد. در میان این مؤلفه‌ها، شکل‌گیری مناسب هدف‌های آموزشی و رفتاری بر اساس مباحث درسی اهمیت بالایی داشت. همچنین دستیاب بودن اهداف آموزشی و درسی، تقسیم محتوای آموزشی به مباحث آغازین، اصلی و پایانی، و توجه به خودآموز بودن محتوا نیز در اولویت قرار گرفت. وجود و بهره‌گیری از مدل‌های آموزشی به‌روز و فناوری نوین در آموزش نیز مورد تأکید متخصصان بود. علاوه بر این، تناسب شیوه‌های ارزشیابی با سایر عناصر برنامۀ درسی و ارائۀ بازخورد فوری در ارزشیابی‌ها، اهمیت قابل توجهی داشتند. این نتایج نشان می‌دهد که هر یک از این مؤلفه‌ها به شکلی متفاوت بر کیفیت برنامۀ درسی تأثیر می‌گذارند و متخصصان به ترتیب اهمیت آنها را مشخص کرده‌اند.
نتیجه‌گیری: ابعاد مختلفی مانند اهداف، محتوا، روش‌های آموزش و ارزشیابی و مؤلفه‌های زیرمجموعۀ آنها می‌تواند بر کیفیت عناصر برنامۀ درسی نظام آموزش از راه دور تأثیر بگذارد که بر این اساس پیشنهاد می‌شود برنامه‌ریزان این نوع نظام آموزشی در تنظیم برنامه‌های درسی آن به ابعاد و مؤلفه‌های احصاءشده از یافته‌های این پژوهش توجه بیشتری مبذول دارند.
