نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• شریف کامیابی

استادیار گروه آموزش شیمی دانشکده علوم پایه، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

چکیده

پیشینه و اهداف: امروزه آموزش به‌روش کاوشگری به‌عنوان روشی فعال برای درک پدیده‌های مورد کاوش، شناخته شده که می‌تواند توانایی استدلال و درک فراگیران را بهبود بخشد. هدف این پژوهش، سنجش سطح درک مفهومی فراگیران در درس شیمی به کمک مدل سولو (SOLO) در آموزش شیمی به‌روش کاوشگری است تا چگونگی روابط متقابل استفاده از این روش در جهت افزایش درک مفهومی فراگیران را بیان کند.
روش‌ها: این پژوهش با رویکرد کیفی از نوع تحلیل محتوای قراردادی انجام شد. نمونه‌گیری از نوع هدفمند بود و تا اشباع کامل اطاعات ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با ده گروه از دانش‌آموزان (هر گروه سه دانش‌آموز) پایۀ اول در دبیرستان معرفت تهران پس از اتمام تدریس بخشی از شیمی به‌روش کاوشگری، جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها به‌روش تحلیل محتوای قراردادی انجام شد و برای اعتباربخشی یافته‌ها از دو روش بررسی توسط مشارکت‌کنندگان و بررسی توسط همکاران استفاده شد.
یافته‌ها: یافته‌های حاصل از  تحلیل مصاحبه‌ها نشان داد که حدود 43 درصد دانش‌آموزان در سطح تک‌ساختاری و حدود 57 درصد در سطوح بالاتر، چندساختاری رابطه‌ای و انتزاع تعمیم‌یافته، قرار دارند. دانش‌آموزان رشتۀ علوم تجربی با 60 درصد نسبت به دانش‌آموزان رشتۀ ریاضی با 53 درصد عملکرد بهتری نشان دادند. در بررسی پاسخ‌ها، نوع تفکر، راهبردها و اشتباهات مفهومی رایج نیز تحلیل شده است.
نتیجه‌گیری:  مدل سولو به معلمان این امکان را می‌دهد که نتایج یادگیری را ارزیابی کنند و درک دانش‌آموزان را مورد بررسی قرار دهند. در جهت بهبود درک دانش‌آموزان از مفاهیم شیمی و افزایش مهارت‌های عملی آنان، پیشنهاد می‌شود معلمان از آموزش به‌روش کاوشگری که  فرصتی فراهم می‌آورد تا درک مفهومی فراگیران در مباحث شیمی به‌طور مؤثری بهبود یابد، استفاده نمایند و این با نتایج پژوهش‌های قبلی هم‌سویی دارد؛ بدین ترتیب ایجاد سازوکار مناسب برای ترویج آموزش به‌روش کاوشگری می‌تواند برای برنامه‌ریزان و مؤلفان کتاب‌های درسی بسیار حائز اهمیت باشد.

کلیدواژه‌ها

• درک مفهومی
• سنجش
• مدل سولو
• کاوشگری
• درس شیمی

عنوان مقاله [English]

Assessing Students' Conceptual Understanding Level in Chemistry Using the SOLO Model in Inquiry-Based Teaching

نویسنده [English]

• Sharif Kaamyabi

Assistant Professor, Department of Chemistry Education, Faculty of Basic Sciences, Farhangian University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Background and Objectives: In recent times, inquiry-based teaching has been recognized as an active method for understanding phenomena under investigation, which can enhance students' reasoning and comprehension abilities. The aim of this research is to assess students' level of conceptual understanding in chemistry using the SOLO model in inquiry-based chemistry teaching. The goal is to elucidate how the interactive use of this method can
improve students' conceptual understanding.
Methods: This research was conducted using a qualitative approach of conventional content analysis. The sampling was purposeful and continued until data saturation was achieved. Data was collected through semi-structured interviews with ten groups of students (each group consisting of three students) from the first grade at Ma'arif High School in Tehran after teaching a portion of chemistry using an inquiry-based approach. Data analysis was performed using conventional content analysis method, and for validation of findings, two methods were used: participant checking and peer checking.
Findings: The findings from the analysis of interviews showed that approximately 43% of students are at the unistructural level, while about 57% are at the multistructural level and above. Students in the experimental sciences field demonstrated better performance with 60% compared to students in the mathematics field with 53%.
Conclusion: The SOLO model enables teachers to assess learning outcomes and evaluate students' understanding. To enhance students' comprehension of chemistry concepts and improve their practical skills, it is recommended that
teachers utilize inquiry-based teaching methods, which provide an opportunity for learners' conceptual understanding in chemistry to be effectively improved. This aligns with the findings of previous research. Therefore, establishing appropriate mechanisms to promote inquiry-based teaching can be of great importance for curriculum planners and textbook authors.

کلیدواژه‌ها [English]

• Conceptual Understanding
• Chemistry education
• SOLO Model
• Inquiry-Based