نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• موسی غنچه پور ¹
• وحید منظری توکلی ²
• عفت افضلی گروه ³

¹ دانشیار زبان شناسی همگانی،گروه آموزش زبان و ادبیات، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889- 14665 تهران، ایران.

² استادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889- 14665، تهران، ایران.

³ کارشناس ارشد آموزش زبان فارسی، دانش‌آموخته دانشگاه فرهنگیان کرمان.

چکیده

زمینه و هدف: در یادگیری اکتشافی، دانش ازطریق کشف روابط میان پدیده‌ها به‌دست‌می‌آید. در این نوشتار، این نوع یادگیری در کتاب‌ فارسی ششم ابتدایی ازمنظر رویکرد شناختی مطالعه‌می‌شود تا مشخص‌شود که این کتاب تا چه‌میزان با این رویکرد همسوست.
روش‌: جامعه‌ آماری تحقیق، ‌کتاب‌های فارسی دورۀ دوم ابتـدایی‌ و نمونۀ آماری کتاب‌ فارسی ششم است. روش نمونه‌گیری این پژوهش، نظامند است و داده‌های این پژوهش توصیفی ـ تحلیلی از طریق ابزار گردآوری‌ اطلاعات که کاربرگی‌ مبتنی‌ بر 14مؤلفه، پنج راهبرد و سه بازنمایی این انگاره است استخراج و تحلیل شد.
یافته‌ها: مؤلفه‌ها توزیع یکسانی ندارند. مؤلفه‌های ارجاع مکرربه مفاهیم قبلی، برجسته‌نمودن مفاهیم جدید، فراگیری ازطریق کشف تشابه، همسوبا رویکرد برونر هستند. راهبردهای شروع درس با پرسش، پرسش‌های غیرمتعارف در محتوا، تشویق‌به مسئله‌سازی، سازمان‌دهی محتوا از ساده به پیچیده، انگیزه فعال‌، مشارکت در یادگیری، کار گروهی و خودراهبری و استقلال‌از کتب درسی ناهمسوبا این رویکرد هستند. مؤلفه‌های آغاز درس باتوجه‌به مفاهیم قبلی، کشف تضاد، تشویق به حدس‌زدن عملی و ایجاد تهییج و آگاهی به‌طور‌نسبی همسوبا این رویکرد هستند. راهبردهای تحلیل مفهومی، تداوم دانش، فعال‌بودن فراگیر، تفکر خلاق و مسئله‌سازی و برانگیختن کنجکاوی توزیع یکنواخت ندارند و ناهمسو با رویکرد فوق هستند.
نتیجه: این کتاب باوجود بهره‌مندی‌از برخی مؤلفه‌ها و راهبردهای یادگیری اکتشافی، در تحقق کامل کاربست آن در رشد تفکرِ خودمختار و فعالِ دانش‌آموزان ناکآرمد است.

کلیدواژه‌ها

• راهبردهای یادگیری
• کتاب فارسی ششم
• نظریه شناختی برونر
• یادگیری اکتشافی
• بازنمایی

عنوان مقاله [English]

Exploring Discovery Learning Strategies in the Sixth-Grade Primary Persian Textbook: A Study Based on the Cognitive Theory

نویسندگان [English]

• Mousa Ghonchepour ¹
• Vahid Manzari Tavakoli ²
• Effat Afzali Gorouh ³

¹ Associate Professor of General Linguistics in Farhangian University, P. O. Box 14665- 889, Tehran, Iran

² Assistant Professor, Department of Educational Sciences, P.O. Box 14665- 889, Tehran, Iran.

³ M.A. in Persian Language teaching, Farhangian University of Kerman, Kerman, Iran

چکیده [English]

Background and Objectives: Discovery learning involves acquiring knowledge through exploring relationships among phenomena. This study examines the application of this type of learning approach in the sixth-grade Persian textbook from a cognitive perspective.
Methodology: The research population includes Persian textbooks from the second elementary period, with the sixth-grade textbook as the sample. This descriptive-analytical study analyzes the sample based on 14 components, five strategies, and three knowledge representations of the discovery learning model using a research-made checklist.
Findings: The data analysis reveals an uneven distribution of components. While some components align with Bruner’s approach, such as frequent reference to previous concepts and discovering similarities, others, like emphasizing new concepts and learning through contradictions, do not match with this model. The strategies, such as starting lessons with questions, encouraging problem posing, and organizing content from simple to complex, are not aligned with the cognitive approach. However, to begin lessons with attention to previous concepts, encouraging practical guessing, and creating stimulation are relatively aligned. The study also highlights inconsistencies in strategies such as conceptual analysis and stimulating curiosity.
Conclusion: The textbook partially incorporates components and strategies of the discovery learning, but falls short in fully fostering autonomous and active thinking in students.

کلیدواژه‌ها [English]

• learning strategies
• sixth-grade Persian textbook
• Bruner’s cognitive theory
• discovery learning
• representation