نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی یزد، یزد، ایران

2 گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری روان شناسی تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

چکیده

سواد اطلاعاتی اینترنتی نقش مهمی در افزایش خودکفایی دانش‌آموزان در دسترسی به منابع معتبر علمی دارد و آنها را برای آماده می‌کند؛‌ بنابراین هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش سواد اطلاعاتی اینترنتی بر مهارت‌های حل مسئله، تفکر سطح‌بالا و یادگیری خودراهبر دانش‌آموزان ابتدایی بوده است. جامعۀ موردمطالعۀ این پژوهش تمامی دانش‌آموزان دختر پایۀ سوم ناحیۀ ۲ شهر یزد در سال تحصیلی 1401-1400 بودند. روش پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون با گروه کنترل بود؛ بدین منظور 30 دانش‌آموز دختر پایۀ سوم ابتدایی ناحیۀ ۲ یزد با بهره‌گیری از روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب شدند و در دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) قرار گرفتند. ابزار پژوهش برای گردآوری داده‌ها پرسش‌نامه‌های یادگیری خودراهبر فیشر، کینگ و تاج (2001)؛ تفکر سطح‌بالای عبدی و دیگران (1393) و مهارت حل مسئلۀ هپنر و پترسن (1982) بود. آموزش سواد اطلاعاتی اینترنتی، طی 8 جلسۀ 60 دقیقه‌ای برای گروه آزمایش اجرا گردید. نتایج بررسی فرضیه‌ها‌‌ از طریق تحلیل کوواریانس چند متغیره (سطح معناداری 0.05) نشان داد که آموزش سواد اطلاعاتی اینترنتی بر مهارت‌های حل مسئله، تفکر سطح‌بالا و یادگیری خودراهبر دانش‌آموزان دختر پایۀ سوم تأثیر دارد و آن را بهبود می‌بخشد؛ بنابراین معلمان و مسئولان آموزشی می‌توانند با آموزش سواد اطلاعاتی اینترنتی به دانش‌آموزان، به بهبود عملکرد تحصیلی و موفقیت تحصیلی آنان کمک نمایند.
 
 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The effectiveness of Internet Information literacy training on self-directed learning, high-level thinking and problem-solving skills of students

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Shoughoshoara 1
  • Mansoor Dehghan Manshadi 2
  • Mahdieh Estabraghi 3

1 MSC in Educational Technology, Yazd Islamic Azad University, Yazd, Iran

2 Department of Educational Administration, Farhangian University, Tehran, Iran

3 Ph. D. Student of Educational Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran

چکیده [English]

Internet information literacy plays a significant role in enhancing students' self-sufficiency in accessing reliable academic resources and preparing them for lifelong learning. Therefore, the aim of the present study was to determine the effectiveness of internet information literacy training on problem-solving skills, higher-level thinking, and self-directed learning of elementary school students. The population of this study included all third-grade female students in District 2 of Yazd during the 2021-2022 academic year. The research method was quasi-experimental with a pre-test, post-test, and control group. For this purpose, 30 third-grade female students from elementary schools in District 2 of Yazd were selected using a convenience sampling method and assigned to two groups: experimental (15 people) and control (15 people). The research tools for data collection were the self-directed learning questionnaire by Fisher et al. (2001); the high-level thinking questionnaire by Abdi and colleagues (2014); and the problem-solving skills questionnaire by Heppner and Petersen (1982). Internet information literacy instruction was conducted for the experimental group over eight 60 minute sessions by the researcher. Hypothesis testing through MANCOVA analysis (at a significance level of 0.05) showed that internet information literacy training positively impacts and improves problem-solving skills, high-level thinking, and self-directed learning among third-grade female students in primary schools. Therefore, teachers and educational officials can help students improve their academic performance and success by teaching internet information literacy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • High level thinking
  • Internet information literacy
  • Problem solving skills
  • Self-directed learning
  • Training
ابیلی، خدایار؛ نارنجی ثانی، فاطمه؛ و مصطفوی، زینب‌السادات. (1396/2017). بررسی ارتباط بین یادگیری خودراهبر و میزان سواد فناوری اطلاعات و ارتباطات دانشجویان گروه علوم‌مهندسی دوره‌های یادگیری الکترونیکی؛ مورد مطالعه: مؤسسۀ آموزش عالی مهرالبرز. پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 15(1)، 35–50.
ایمانی برنجستانکی، مینا؛ و رضایی‌راد، مجتبی. (1402/2023). رابطۀ سواد رسانه‌ای با پرسه‌زنی اینترنتی و بهره‌وری منابع انسانی الکترونیک در اساتید مامایی و پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی استان مازندران. پژوهش‌های کاربردی در مدیریت و علوم‌انسانی، 4(10)، 112–121.
بایرام‌پور، پریا؛ و براخاص، کیوان. (1401/2022). رابطۀ سواد اطلاعاتی اینترنت و یادگیری خودراهبر دانش‌آموزان مقطع متوسط، دوم، با بررسی نقش میانجی باورهای فراشناختی [مقاله کنفرانسی]. دهمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران، تهران، ایران.
بهروزی، ناصر؛ شغابی، معصومه؛ مهرابی‌زاده هنرمند، مهناز؛ و مکتبی، غلامحسین. (1392/2013). بررسی رابطۀ یادگیری خودراهبر با عملکرد تحصیلی و رضایت از زندگی در دانش‌آموزان. علوم تربیتی، 20(1)، 155–177.
پریرخ، مهری. (1396/2017). آموزش سواد اطلاعاتی: مفاهیم، روش‌ها و برنامه‌ها. کتابدار.
جعفریان، سکینه؛ سعیدی‌پور، بهمن؛ سرمدی، محمدرضا؛ و فرج‌اللهی، مهران. (1394/2015). بررسی تأثیر محتوای الکترونیکی سواد اطلاعاتی بر مهارت‌های حل مسئله دانشجویان. پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 21(3)، 57–70.
خالقی، نرگس؛ و سیامک، مرضیه. (1398/2019). آموزش مهارت‌های سواد اطلاعاتی. انتشارات دانشگاه قم.
خلج، زهره؛ و نوروزی، داریوش. (1396/2017). تأثیر آموزش سواد اطلاعاتی اینترنتی بر مهارت‌های حل‌مسئلۀ دانش‌آموزان. فناوری آموزش و یادگیری، 3(12)، 1–25.
راستگو، اعظم؛ نادری، عزت‌الله؛ شریعتمداری، علی؛ و سیف نراقی، مریم. (1389/2010). بررسی تأثیر آموزش سواد اطلاعاتی اینترنت بر رشد مهارت‌های حل‌مسئلۀ دانشجویان. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 1(4)، 1–22.
رجبیان ده‌زیره، مریم؛ و نیلی احمدآبادی، محمدرضا. (1397/2018). بررسی رابطۀ میزان دانش عصب‌شناسی با رفتارهای یادگیری، عملکرد یادگیری و تفکر سطح‌بالا در دانشجویان. فناوری آموزش و یادگیری، 4(14)، 51–69.
رضایی، ریتا؛ و پوربایرامیان، قدیر. (1395/2016). بررسی ارتباط بین تفکر انتقادی و سواد اطلاعاتی در دانشجویان دانشگاه علوم‌پزشکی اردبیل. سلامت و بهداشت اردبیل، 3(7)، 365–376.
شهرکی‌نیا، بهنوش؛ پورقاز، عبدالوهاب؛ و جناآبادی، حسین. (1396/2017). رابطۀ هوش فرهنگی و تفکر انتقادی با یادگیری خودراهبر دانشجویان. مطالعات روان‌شناسی تربیتی، 14(28)، 127–148.
عبدی، حمید؛ میرشاه جعفری، سیدابراهیم؛ نصر، احمدرضا؛ و قاسمی، نظام‌الدین. (1393/2014). رابطۀ آگاهی فراشناختی اعضای هیئت‌علمی و آموزش تفکر سطح‌بالا به دانشجویان. آموزش در علوم پزشکی، 14(5)، 371–383.
قناعت‌پیشه، مریم؛ و صالحی، مسلم. (1397/2018). مقایسۀ مهارت‌های اجتماعی و یادگیری خودراهبر دانش‌آموزان مدارس هوشمند و سنتی دورۀ متوسطۀ دوم. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 9(1)، 73–88.
منتظرالظهور، فردوس؛ نکویی شهرکی، زینت؛ نکویی، اکرم؛ و طاهری، زهره. (1395/2016). بررسی تأثیر سواد اطلاعاتی اینترنت بر رشد مهارت‌های حل مسئله و یادگیری در بین دانش‌آموزان [مقاله کنفرانسی]. سومین همایش ملی راهکارهای توسعه و ترویج علوم تربیتی، روان‌شناسی، مشاوره و آموزش در ایران، تهران، ایران.
نادی، محمدعلی؛ و سجادیان، ایلناز. (1391/2012). هنجاریابی مقیاس سنجش خودراهبری در یادگیری، درمورد دانش‌آموزان دختر دبیرستان‌های شهر اصفهان. نوآوری‌های آموزشی، 5(18)، 111–134.
یکتای کوشالی، محمدحسین؛ رمضانی، ابوذر؛ پورنجفی، ساناز؛ و اسماعیل‌پور بندبنی، محمد. (1396/2017). بررسی رابطۀ سواد اطلاعاتی و تفکر انتقادی در دانشجویان: یک مطالعۀ مقطعی. آموزش پرستاری، 6(5)، 1–8.
یوسفی، هستی؛ محمودی، مرضیه؛ و بصیریان جهرمی، رضا. (1401/2022). بررسی رابطۀ خودبیمارپنداری اینترنتی و سواد اطلاعاتی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی بوشهر. مدیریت اطلاعات سلامت، 19(3)، 147–153
 
D’Zurilla, T. J., Chang, E. C., & Sanna, L. J. (2003). Self-esteem and social problem solving as predictors of aggression in college students. Journal of Social and Clinical Psychology, 22(4), 424–440.
Dinet, J., Marquet, P., & Nissen, E. (2003). An exploratory study of adolescent's perceptions of the Web. Journal of Computer Assisted Learning, 19(4), 538–545.
Evenhouse, D., Lee, Y., Berger, E., Rhoads, J. F., & DeBoer, J. (2023). Engineering student experience and self-direction in implementations of blended learning: A cross-institutional analysis. International Journal of STEM Education, 10(1), Article 19.
Fisher, M., King, J., & Tague, G. (2001). Development of a self-directed learning readiness scale for nursing education. Nurse Education Today, 21(7), 516–525.
George, T., Carey, R. A., Abraham, O. C., Sebastian, T., & Faith, M. F. (2020). Trainee doctors in medicine prefer case-based learning compared to didactic teaching. Journal of Family Medicine and Primary Care, 9(2), 580–584.
Harnani, N., Amijaya, D. T., & Setiadiwibawa, L. (2021). Digital literacy competences in improving the problem-solving skills in facing the industrial revolution 4.0. Sosiohumaniora, 23, 290–298.
Heppner, P. P., & Petersen, C. H. (1982). The development and implications of a personal problem-solving inventory. Journal of Counseling Psychology, 29(1), 66–75.
Jacobs, H. L. (2008). Information literacy and reflective pedagogical praxis. The Journal of Academic Librarianship, 34(3), 256–262.
Jones, T. (2017). Playing detective to enhance critical thinking. Teaching and Learning in Nursing, 12(1), 73–76.
Kurniawati, T. (2021). Student’s higher order thinking skill’s on economics in the VUCA era. In Seventh Padang International Conference on Economics Education, Economics, Business and Management, Accounting and Entrepreneurship (PICEEBA) (pp. 253–256). Atlantis Press.
Lai, C., Chen, Q., Wang, Y., & Qi, X. (2024). Individual interest, self-regulation, and self-directed language learning with technology beyond the classroom. British Journal of Educational Technology, 55(1), 379–397.
Ma, S., Wang, Y., Shu, Z., Duan, Z., & Sun, L. (2024). Development and validation of internet literacy scale for high school students. Education and Information Technologies, 29(2), 1427–1454.
Marin, L. M., & Halpern, D. F. (2011). Pedagogy for developing critical thinking in adolescents: Explicit instruction produces greatest gains. Thinking Skills and Creativity, 6(1), 1–13.
Nhat, T. N. M., & Van Le, T. (2023). Effects of reflective thinking on deep learning in theoretical linguistics classes. International Journal of Instruction, 16(4), 101–120.
Ozenç, M., & Çarkit, C. (2021). The relationship between functional literacy and problem-solving skills: A study on 4th-grade students. Participatory Educational Research, 8(3), 372–384.
Perla, F., & O’Donnell, B. (2004). Encouraging problem solving in orientation and mobility. Journal of Visual Impairment & Blindness, 98, 47–52.
Rui, L., Mohamad Nasri, N., & Mahmud, S. (2024). The role of self-directed learning in promoting deep learning processes: A systematic literature review. F1000Research, 13, Article 761.
Silitonga, H. T. M., Panjaitan, M., & Supriyati, Y. (2020). Problem solving based physics learning strategy to enhance students’ higher order thinking skills. Journal of Physics: Conference Series, 15(4), 1–5.
Sun, W., Hong, J. C., Dong, Y., Huang, Y., & Fu, Q. (2023). Self-directed learning predicts online learning engagement in higher education mediated by perceived value of knowing learning goals. The Asia-Pacific Education Researcher, 32(3), 307–316.
Sural, S., & Dedebali, N. C. (2018). A study of curriculum literacy and information literacy levels of teacher candidates in department of social sciences education. European Journal of Educational Research, 7(2), 303–317.
Tanujaya, B., Mumu, J., & Margono, G. (2017). The relationship between higher order thinking skills and academic performance of student in mathematics instruction. International Education Studies, 10(11), 78–85.
Thorn, R. (2012). Impact of lifelong learning strategies on professional higher education. Eurashe, 31(25), 1–12.
Valtonen, T., Hoang, N., Sointu, E., Näykki, P., Virtanen, A., Pöysä-Tarhonen, J., & Kukkonen, J. (2021). How pre-service teachers perceive their 21st-century skills and dispositions: A longitudinal perspective. Computers in Human Behavior, 116, Article 106643.
Van der Graaf, J., Lim, L., Fan, Y., Kilgour, J., Moore, J., Gašević, D., & Molenaar, I. (2022). The dynamics between self-regulated learning and learning outcomes: An exploratory approach and implications. Metacognition and Learning, 17(3), 745–771.
White, A. M. J. (2021). Information literacy and critical thinking in higher education: Some considerations. In Research anthology on developing critical thinking skills in students. IGI Global.
Zohar, A. (2013). Challenges in wide scale implementation efforts to foster higher order thinking (HOT) in science education across a whole school system. Thinking Skills and Creativity, 10, 233–249.