مقاله پژوهشی
عباس رمضانی؛ سیده مهسا موسوی؛ معصومه شریفی
چکیده
مقدمه: شناسایی راهبردهای توانمندسازی دانشجومعلمان از طریق جشنوارههای فرهنگی-اجتماعی میتواند به عنوان یک ابزار مؤثر در ارتقاء مهارتها و توانمندیهای آنان مورد استفاده قرار گیرد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی دیدگاه دانشجویان در خصوص الگوی توانمندسازی دانشجومعلمان از طریق جشنواره-های فرهنگی- اجتماعی انجام شد. روشها: رویکرد این ...
بیشتر
مقدمه: شناسایی راهبردهای توانمندسازی دانشجومعلمان از طریق جشنوارههای فرهنگی-اجتماعی میتواند به عنوان یک ابزار مؤثر در ارتقاء مهارتها و توانمندیهای آنان مورد استفاده قرار گیرد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی دیدگاه دانشجویان در خصوص الگوی توانمندسازی دانشجومعلمان از طریق جشنواره-های فرهنگی- اجتماعی انجام شد. روشها: رویکرد این پژوهش کیفی بود. جامعۀ پژوهش شامل دانشجومعلمان در جشنوارههای فرهنگی- اجتماعی بودند که در پردیس الزهرا (س) و شهید بهشتی زنجان در سال تحصیلی 1402-1403 مشغول به تحصیل بودند که با روش هدفمند و براساس اصل اشباع نظری با 16 نفر از آنان مصاحبه شد. جهت گردآوری دادهها از مصاحبه نیمهساختارمند استفاده شد. صحت دادههای کیفی با استفاده از ملاک قابل قبول بودن، انتقالپذیری و قابلیت اطمینان به دست آمد. اعتبارپذیری دادهها از طریق ضبط نوار با کیفیت و مستندسازی، ثبت، نوشتن و تفسیر آنها، دستنویس کردن آن، کدگذاری کور و توافق میان کدگذاران متخصص در زمینه پژوهشهای کیفی انجام شد. به منظور تجزیه و تحلیل دادهها از رهیافت نظاممند کوربین و اشتراوس (2008) استفاده شد. یافتهها: راهبردهای موثر برای توانمندسازی دانشجومعلمان در جشنوارههای فرهنگی- اجتماعی مختلف در 5 مقوله (مدیرت اثربخش منابع، اقدامات مبتنی بر اسناد بالادستی، کاربردی کردن محتوای آموزشی) و 15 مفهوم شناسایی شد. نتیجهگیری: عوامل مختلفی میتوانند بر توانمندسازی دانشجومعلمان تاثیر بگذارند که یافتهها و مقولههای استخراج شده میتوانند راهبردهای موثری در این امر باشند.
مقاله پژوهشی
فاطمه شوق الشعرا؛ منصور دهقان منشادی؛ مهدیه استبرقی
چکیده
زمینه و هدف: سواد اطلاعاتی اینترنتی نقش مهمی در افزایش خودکفایی دانشآموزان در دسترسی به منابع معتبر علمی دارد و آنها را برای یادگیری مادامالعمر آماده میکند؛ بنابراین هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش سواد اطلاعاتی اینترنتی بر مهارتهای حل مسئله، تفکر سطحبالا و یادگیری خودراهبر دانشآموزان ابتدایی بوده است.روش: روش پژوهش ...
بیشتر
زمینه و هدف: سواد اطلاعاتی اینترنتی نقش مهمی در افزایش خودکفایی دانشآموزان در دسترسی به منابع معتبر علمی دارد و آنها را برای یادگیری مادامالعمر آماده میکند؛ بنابراین هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش سواد اطلاعاتی اینترنتی بر مهارتهای حل مسئله، تفکر سطحبالا و یادگیری خودراهبر دانشآموزان ابتدایی بوده است.روش: روش پژوهش از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون، پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعۀ مورد مطالعۀ این پژوهش شامل تمامی دانشآموزان دختر پایۀ سوم ناحیۀ ۲ شهر یزد در سال تحصیلی 1401-1400 بودند. بدین منظور 30 دانشآموز دختر پایۀ سوم ابتدایی ناحیۀ ۲ یزد با بهرهگیری از روش نمونهگیری دردسترس انتخاب شدند و در دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) قرار گرفتند. ابزار پژوهش برای گردآوری دادهها پرسشنامههای یادگیری خودراهبر فیشر، کینگ و تاج (2001)؛ تفکر سطحبالای عبدی و دیگران (1393) و مهارت حل مسئلۀ هپنر و پترسن (1982) بود. آموزش سواد اطلاعاتی اینترنتی، طی 8 جلسۀ 60 دقیقهای برای گروه آزمایش اجرا گردید.یافته ها: نتایج بررسی فرضیهها از طریق تحلیل کوواریانس چند متغیره (سطح معناداری 05/0) نشان داد که آموزش سواد اطلاعاتی اینترنتی بر مهارتهای حل مسئله، تفکر سطحبالا و یادگیری خودراهبر دانشآموزان دختر پایۀ سوم ابتدایی تأثیر دارد و آن را بهبود میبخشد.نتیجه گیری: بنابراین معلمان و مسئولان آموزشی میتوانند با آموزش سواد اطلاعاتی اینترنتی به دانشآموزان، به بهبود عملکرد تحصیلی و موفقیت تحصیلی آنان کمک نمایند.
مقاله پژوهشی
جلال عبدالهی؛ ایرج نیک سرشت
چکیده
چکیده: بیشک علوم تجربی، به خصوص فیزیک، یکی از مهمترین دستاوردهای بشر است. اما، شمار اندکی از افراد جامعه از سازوکار واقعی و نحوه انجام فعالیتهای علمی آگاهی دارند. یکی از دلایل این عدم آگاهی، عدم توجه کافی به «ماهیت علم» در آموزش علوم است. این مقاله که به روش کتابخانهای و تحلیلی تالیف شده، به موضوع ماهیت علم و رویکرد مناسب ...
بیشتر
چکیده: بیشک علوم تجربی، به خصوص فیزیک، یکی از مهمترین دستاوردهای بشر است. اما، شمار اندکی از افراد جامعه از سازوکار واقعی و نحوه انجام فعالیتهای علمی آگاهی دارند. یکی از دلایل این عدم آگاهی، عدم توجه کافی به «ماهیت علم» در آموزش علوم است. این مقاله که به روش کتابخانهای و تحلیلی تالیف شده، به موضوع ماهیت علم و رویکرد مناسب ارائه و آموزش ماهیت علوم بویژه در درس فیزیک میپردازد. ارائه ماهیت علم در قالب تعدادی مولفه، رویکرد استاندارد و جافتادهای است که با عنوان رویکرد توافقی (مولفهای) شناخته شدهاست. اما، این رویکرد با نقدها و کاستیهایی روبهرو شده است. در مواجهه با این نقدها، رویکرد شباهت خانواگی ارائه گردیده است. با توجه به وجود این دو رویکرد، سوال این است که رویکرد مناسب آموزش ماهیت علم در رشته فیزیک چگونه است؟ مقاله در مورد ایرادات و مزایای این دو رویکرد بحث خواهد داشت. با توجه به بحثهایی که طرح میکنیم، نتیجه میگیریم که رویکرد شباهت خانوادگی علیرغم جامعیتی که از لحاظ نظری دارد، پیچیدگیهای فراوانی به همراه دارد که اجرایی کردن آن در آموزش مقطع دبیرستان را با مشکل روبهرو میسازد. ازینرو بهنظر میرسد که به منظور آموزش بهتر و منسجمتر ماهیت علم در رشته فیزیک، لازم است از همان رویکرد توافقی استفاده شود. بااین توضیح که متناسب با کاستیهای رویکرد توافقی و همچنین بصیرتهای رویکرد شباهت خانوادگی، مولفههای مناسب دیگری به مولفههای ماهیت علم فیزیک اضافه گردد. همچنین، به منظور تزریق بهتر این مولفهها در محتوای آموزشی، پیشنهادی تحت عنوان «هر فصل، چند مولفه» طرح میشود.
مقاله پژوهشی
لادن حاجیانوری؛ عباس رمضانی؛ سید وهاب امت محمدی
چکیده
امروزه تلفیق فناوریهای نو در آموزش عالی از عوامل تعیینکنندهای است که بر فرآیندهای توسعه تفکر پیشروانه در بین دانشجویان مراکز آموزش عالی مدرن تأثیر قابل توجهی گذاشته و توانایی آنها را برای مشاهده شرایط در حال تغییر دنیای بیرون و تطبیق سریع با آنها توسعه میدهند. از این رو هدف این پژوهش کاربردی مبتنی بر پارادایم تفسیری با رویکرد ...
بیشتر
امروزه تلفیق فناوریهای نو در آموزش عالی از عوامل تعیینکنندهای است که بر فرآیندهای توسعه تفکر پیشروانه در بین دانشجویان مراکز آموزش عالی مدرن تأثیر قابل توجهی گذاشته و توانایی آنها را برای مشاهده شرایط در حال تغییر دنیای بیرون و تطبیق سریع با آنها توسعه میدهند. از این رو هدف این پژوهش کاربردی مبتنی بر پارادایم تفسیری با رویکرد کیفی، تحلیل راهبردی نقش فناوریهای نوین در آموزش عالی از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته با 21 نفر از صاحبنظران این حوزه است. شرکتکنندگان با استفاده از نمونهگیری هدفمند گلوله برفی انتخاب شدند و جمعآوری دادهها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. سپس متون مصاحبه با استفاده از راهبرد تحلیل مضمون برای شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدات مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یادگیری شخصیسازی شده، تجارب یادگیری پیشرفته، ایجاد کلاسهای معکوس، روشهای نوآورانه ارزیابی و قابلیت دسترسی بهعنوان نقاط قوت و حواسپرتی، خطرات امنیتی، تنوع کیفیت محتوا، مسائل تعمیر و نگهداری، چالشهای فنی و سرقت ادبی و تقلب، بهعنوان نقاط ضعف شناسایی شدند. فرصتهای شناسایی شده در این پژوهش مشتمل بر خدمات پشتیبانی دانشجویی پیشرفته، حلقههای بازخورد پیوسته، رایانش ابری، یادگیری اجتماعی و همکاریهای بینالملل، و تهدیدات مشتمل بر تغییرات سریع تکنولوژیکی، شکافهای آموزشی، مقاومت در برابر تغییر و پتانسیل استفاده ناکارآمد بود.بنابراین، ضروری است که با توجه به این مسائل با آنها مواجهه منطقی داشته تا نقاط قوت و فرصتها را به حداکثر و در عین حال نقاط ضعف و تهدید را به حداقل رسانده و در نهایت به حداکثر اثربخشی و کارایی این فناوریها دست یافت.
مقاله پژوهشی
ملیحه منصوری؛ محسن شاکری؛ کاظم برزگر بفروئی؛ مهدیه استبرقی
چکیده
زمینه و هدف: پس از شیوع ویروس کرونا در جهان، نظامهای آموزشی به استفاده از شیوه «آموزش مجازی» در برنامههای خود گرایش پیدا کردند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تجارب زیسته مادران دانش آموزان دوره ابتدایی از آموزش مجازی صورت گرفت..داده ها و روش ها: رویکرد پژوهش حاضر کیفی و از نوع پدیدارشناسی بود. گروه هدف پژوهش تمامی مادران دارای ...
بیشتر
زمینه و هدف: پس از شیوع ویروس کرونا در جهان، نظامهای آموزشی به استفاده از شیوه «آموزش مجازی» در برنامههای خود گرایش پیدا کردند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تجارب زیسته مادران دانش آموزان دوره ابتدایی از آموزش مجازی صورت گرفت..داده ها و روش ها: رویکرد پژوهش حاضر کیفی و از نوع پدیدارشناسی بود. گروه هدف پژوهش تمامی مادران دارای دانش آموز دوره دوم ابتدایی در ناحیه یک شهر یزد در سال تحصیلی 1401-1400 بودندکه تعداد 14 نفر از این مادران از طریق روش نمونهگیری «هدفمند» انتخاب شد. ملاک ورود و خروج به میدان مطالعه به این ترتیب بود که مادران حداقل دو سال تجربه آموزش مجازی در خانه در دوران کرونا را داشته باشند. پس از رسیدن به اشباع نظری جمعآوری دادهها به اتمام رسید. ابزار پژوهش «مصاحبه عمیق نیمه ساختار یافته» بود و از روش تحلیل داده اسمیت استفاده شد. برای تعیین اعتبار دادهها از بررسی و تطبیق نظر برخی پژوهشگران کیفی و مشارکت کنندگان در پژوهش استفاده شد.یافته ها: با بررسی تجارب زیسته مادران دانش آموزان از آموزش مجازی، از دل این مفاهیم، 9 مضمون اصلی و 25 زیرمضمون فرعی استخراج شد. مضامین مشارکت و نظارت موثر والدین، کارآمدی آموزشی و جنبه موثر اقتصادی، در پاسخ به سوال جنبه مثبت آموزش مجازی؛ مضامین مسائل آموزشی و مسائل فنی، در پاسخ به سوال جنبه منفی آموزش مجازی و مضامین حمایت مردمی، نظارت و ارزشیابی، حل مشکلات زیرساختی و آموزشی و ادغام آموزش مجازی و حضوری، در پاسخ به ارائه راهکار برای بهبود آموزشهای حضوری و مجازی حاصل شدنتیجه گیری: به طور کلی میتوان گفت که آموزش مجازی مزایا و معایب خاص خودش را دارد و ادغام آموزش مجازی و حضوری در کنار هم در مدارس میتواند جهت بهبود کیفیت آموزشی موثر واقع شود.
مروری
زهرا رفعت جو؛ معصومه محترم؛ مهدی بهزادی
چکیده
زمینه و هدف: با ظهور هوش مصنوعی و گسترش ابزارهای دیجیتال، نظامهای آموزشی در سراسر جهان با تحولی بنیادین روبهرو شدهاند. این مطالعه با هدف بررسی نقش هوش مصنوعی در تحقق سه هدف اصلی آموزشی انجام شده است: شخصیسازی تجربۀ یادگیری بر اساس ویژگیهای فردی فراگیران، ارتقای کیفیت و کارایی فرایند آموزش و یادگیری، و پرورش مهارتهای ضروری ...
بیشتر
زمینه و هدف: با ظهور هوش مصنوعی و گسترش ابزارهای دیجیتال، نظامهای آموزشی در سراسر جهان با تحولی بنیادین روبهرو شدهاند. این مطالعه با هدف بررسی نقش هوش مصنوعی در تحقق سه هدف اصلی آموزشی انجام شده است: شخصیسازی تجربۀ یادگیری بر اساس ویژگیهای فردی فراگیران، ارتقای کیفیت و کارایی فرایند آموزش و یادگیری، و پرورش مهارتهای ضروری قرن بیستویکم نظیر تفکر انتقادی، خلاقیت، ارتباط و همکاری. همچنین، مطالعۀ حاضر تلاش دارد زیرساختها و الزامات سیاستی مورد نیاز برای اجرای موفق و اخلاقمحور هوش مصنوعی در محیطهای آموزشی را شناسایی کند.داده ها و روشها: این پژوهش با بهرهگیری از روش مرور نظاممند ادبیات انجام شده است. منابع علمی فارسی و انگلیسی منتشرشده بین سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ بررسی شدهاند. با استفاده از کلیدواژههایی مانند «هوش مصنوعی»، «آموزش»، «یادگیری شخصیسازیشده» و «مهارتهای قرن بیستویکم»، جستوجو در پایگاههای معتبری همچون اسکپوس، وب آو ساینس، اریک و گوگل اسکالر صورت گرفت. پس از غربالگری مطالعات بر اساس معیارهای ازپیشتعیینشده، مقالات منتخب با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند تا مضامین و شکافهای پژوهشی شناسایی شوند.یافته ها: یافتهها نشان دادند که هوش مصنوعی با بهکارگیری الگوریتمهای تطبیقی، سامانههای آموزش هوشمند، رباتهای گفتوگو و تحلیلهای یادگیری، تجربۀ یادگیری را برای هر فرد تنظیم میکند. همچنین، ابزارهای خودکار ارزیابی، تحلیل پیشبینی، دستیاران مجازی و بازخورد لحظهای، آموزش را از حالت سنتی به یادگیری فعال تبدیل کردهاند. افزون بر این، هوش مصنوعی بستری برای تمرین مهارتهایی مانند حل مسئله و ارتباط مؤثر فراهم میسازد. با این حال، چالشهایی چون نگرانیهای اخلاقی، شکاف دیجیتال، و فقدان آموزش معلمان وجود دارد.نتیجه گیری: هوش مصنوعی میتواند آموزش را متحول سازد؛ اما این تحول نیازمند زیرساخت فنی قوی، رهنمودهای اخلاقی روشن، دسترسی برابر و توانمندسازی معلمان است.
