نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه لرستان،خرم آباد، ایران
چکیده
زمینه و هدف: این پژوهش با هدف بازخوانی انتقادی تحولات مفهومی آموزش عالی از دوران افلاطون تا دورهٔ معاصر، به نقد تکه‌تکه شدن نظام آموزشی مدرن از منظر فلسفهٔ تأسیس آکادمی افلاطون می‌پردازد. با استناد به تمثیل غار، استدلال می‌شود که دانشگاه‌های معاصر به «غارهای مکانیزه» تقلیل یافته‌اند؛ فضایی که در آن، آموزشِ ژنومی (تخصص افراطی) جایگزین چشم‌انداز کل‌نگر و بین‌رشته‌ای دوران کلاسیک شده است.
روش: با اتکاء به روش‌شناسی مطالعات نظری-فلسفی، این پژوهش از ترکیب چهار رویکرد بهره می‌برد: ۱) تحلیل مفهومی مضامین کلیدی؛ ۲) روش‌شناسی تاریخی برای ردیابی تحول آکادمی از عصر افلاطون تا دانشگاه‌های مدرن؛ ۳) مرور انتقادی ادبیات مرتبط؛ و ۴) نظریه‌پردازی تطبیقی بین آرای افلاطون و نظریهٔ هولونیک.
یافته‌ها: افلاطون در بنیان‌گذاری آکادمی، هندسه را نه به‌مثابهٔ دانشی تجریدی، بلکه به‌عنوان زبانی برای درک «کلیت هستی» می‌دانست و بر پیوند دانش با تجربهٔ زیسته تأکید داشت. بااین‌حال، تقلیل‌گرایی حاکم بر دانشگاه‌های مدرن، به فرسایش «اِدوکِره» (educare، پرورش تفکر خودبنیاد) و سیطرهٔ «اِدوکَره» (educere،انتقال منفعلانهٔ محفوظات) انجامیده است. این گسست، دانشجویان را در «غارهای تخصصی» محبوس کرده، غارهایی که با شبکهٔ پیچیدهٔ واقعیت ارتباطی ندارند.
بحث و نتیجه‌گیری: همسو با نظریهٔ هولونیک که کل‌نگری افلاطونی را در قالب «هولارشی» (سلسله‌مراتب کل/جزء) بازتعریف می‌کند، این پژوهش خواستار بازگشت به الگوی آموزشی یکپارچه‌ای است که علوم انسانی، علوم دقیق و اخلاق را در گفت‌وگویی پویا به هم پیوند می‌دهد. تنها از این رهگذر می‌توان از مکانیزه شدن آموزش جلوگیری کرد و دانشگاه را به «مجمع محققان» افلاطونی بازگرداند؛ جایی که پرورش «اِدوکِره» بر انتقال «اِدوکَره» ارجحیت دارد.
کلیدواژه‌ها
عنوان مقاله [English]
Higher Education in Mechanized Caves: The University’s Evolution from Plato to Holonic Theory
نویسنده [English]
- Afsaneh Abdoli
Faculty member, Department of Educational Sciences, Lorestan University
چکیده [English]
Background and aim: This study critically re-examines the conceptual evolution of higher education from Plato’s era to the contemporary period, interrogating the fragmentation of modern educational systems through the philosophical foundations of Plato’s Academy. By invoking Plato’s Allegory of the Cave, we argue that contemporary universities have been reduced to “mechanized caverns,” where genomic education (hyper-specialization) has supplanted the holistic, interdisciplinary vision of learning upheld by classical academia.
Data and method: Employing a theoretical-philosophical methodology, this research synthesizes four key approaches: (1) conceptual analysis of core themes (e.g., educare vs. educere), (2) historical methodology to trace the evolution of academia from Plato’s era to modern universities, (3) critical review of relevant literature, and (4) comparative theorization between Plato’s philosophy and holonic theory.
Findings: Plato’s Academy framed geometry not as an abstract discipline but as a language for understanding the “totality of existence,” emphasizing the integration of knowledge with lived experience. However, the reductionist trends dominating modern academia have eroded educere (cultivating self-directed thinking) in favor of educare (passive knowledge transmission). This epistemic rupture has confined students to “specialized caverns,” isolating them from the interconnected fabric of reality.
Conclusion: Aligning with holonic theory-which reimagines Platonic holism through the lens of holarchy (hierarchies of wholes/parts)-this study advocates for a return to integrated education that dynamically interweaves the humanities, sciences, and ethics. Only through such a paradigm can we counter the mechanization of education and restore universities to Plato’s ideal of a “scholarly agora,” where educere supersedes educare. By prioritizing critical autonomy over rote instruction, higher education may reclaim its role as a catalyst for intellectual and moral enlightenment.
کلیدواژه‌ها [English]
- Academy
- Higher Education
- Genomicization
- Holonic
- Educere
)