نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران
2 سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی پژوهشگاه مطالعات، تهران، ایران
3 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران
چکیده
پیشینه و اهداف: هدف از این پژوهش طراحی الگوی مسئولیت‌پذیری برای دبیران زن بود.
روش‌ها: روش این پژوهش کیفی و از نوع نظریۀ زمینه‌ای سامانمند استراوس و کوربین (2011) بود. جامعۀ آماری آن نیز از میان دبیران زن دورۀ اول متوسطۀ شهر تهران برگزیده شد. حجم نمونه بر اساس اصل اشباع نظری شامل پانزده نفر از استادان دانشگاه بود. برای انتخاب استادان از روش نمونه‌گیری هدفمند استفاده شد. ابزار پژوهش مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته بود و برای ارزیابی روایی و پایایی آن از ملاک‌های اعتبار، انتقال‌پذیری، وابستگی و تأییدپذیری بر اساس معیارهای لینکلن و گوبا (1985) استفاده شد. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از فنون کدگذاری استراوس و کوربین و سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تجزیه‌وتحلیل شدند و سرانجام الگوی نهایی استخراج شد.
یافته‌ها: نتیجۀ تحلیل یافته‌ها نشان‌دهندۀ شرایط علّی، شرایط زمینه‌ای، شرایط مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها بود. شرایط علّی به عواملی چون ساختار سازمانی، محتوای آموزشی و روحیۀ دانش‌آموزان، جوّ مدرسه، و شرایط زمینه‌ای به عواملی مانند بسترهای فرهنگی سازمان آموزش‌وپرورش، راهبردهای مدیریتی سازمان تجزیه شدند؛ همچنین وابستگی شرایط مداخله‌گر به عواملی از قبیل دیدگاه‌ها و تغییرات سیاسی، عدم تعریف کاربردی برای رفتار مسئولانه روشن شد. از این پژوهش راهبردهایی چون ضرورت به چالش کشیدن شیوه‌ها و رویه‌های کاری معمول، ارتقای فرهنگ آموزشی و مشارکت فعال دبیر و مدیر و دانش‌آموز و پیامدهایی مانند بهره‌وری نیروی انسانی، توسعۀ هوشیاری سازمانی، همسویی بین نظام آموزشی و جامعه به دست آمد.
نتیجه‌گیری: روشن شد مسئولیت‌پذیری دبیران زن نیازمند طرح‌ریزی، برخورداری از سطح مناسبی از آمادگی روان‌شناختی به‌ویژه بهره‌گیری از راهبردهای مقابله‌ای مؤثر در مواجهه با چالش‌های حرفه‌ای است.
کلیدواژه‌ها
عنوان مقاله [English]
Designing a model of responsibility for female teachers of the first year of high school
نویسندگان [English]
- Mahbobeh Tehranchi 1
- Ghodsi Ahghar 2
- Ashraf Alsadat Hosseini Mirsafi 3
1 PhD student in Educational Management, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Islamic Azad University, South Tehran Branch, Tehran, Iran
2 Full Professor of Educational Research and Planning Organization, Research Institute of Studies, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Islamic Azad University, South Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]
Background and Objectives: The purpose of this study was to design a model of accountability for female teachers.
Methods: This study employed a qualitative research method based on the systematic grounded theory approach of Strauss and Corbin (2011). The statistical population consisted of female lower secondary school teachers in Tehran. The sample, determined through the principle of theoretical saturation, included 15 university professors selected using purposive sampling. Data were collected through semi-structured interviews. The trustworthiness of the data was evaluated based on Lincoln and Guba’s (1985) criteria, including credibility, transferability, dependability, and confirmability. The collected data were analyzed using Strauss and Corbin’s coding technique through three stages: open coding, axial coding, and selective coding, which led to the development of the final model. Findings: The resulting model was structured around a central phenomenon and comprised five factors: causal conditions including organizational structure, educational content, student morale, and school climate; contextual conditions such as the cultural context of the educational system and managerial leadership strategies; intervening conditions including political perspectives and changes, and the lack of a practical definition for responsible behavior; strategies involving challenging routine work practices, promoting an educational culture, and fostering active participation among teachers, principals, and students; and consequences such as increased human resource efficiency, enhanced organizational awareness, and greater alignment between the educational system and society . Conclusion: Teacher accountability requires deliberate planning and a sufficient level of psychological readiness, particularly the use of effective coping strategies in facing professional challenges.
کلیدواژه‌ها [English]
- Model
- Qualitative Research
- Teachers
- Grounded Theory
- Responsibility
)