چالش‌های آموزش مجازی در بین معلمان شهر یزد‌‌، یک مطالعۀ کیفی

روحانی, علی; قضایی هفتادر, امین; زارعی محمودآبادی, علیرضا

doi:10.48310/ise.2026.19524.1352

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ داﻧﺸﯿﺎر داﻧﺸکﺪه ﻋﻠﻮم اﺟﺘﻤﺎﻋی، داﻧﺸگﺎه ﯾﺰد، ﯾﺰد، اﯾﺮان.

² ﺎرﺷﻨﺎﺳی ارﺷﺪ پژوﻫﺶ ﻋﻠﻮم اﺟﺘﻤﺎﻋی، داﻧﺸکﺪه ﻋﻠﻮم اﺟﺘﻤﺎﻋی، داﻧﺸگﺎه ﯾﺰد، ﯾﺰد، اﯾﺮان

³ دکتری ﺟﺎﻣﻌﻪﺷﻨﺎﺳی، داﻧﺸکﺪه ﻋﻠﻮم اﺟﺘﻤﺎﻋی، داﻧﺸگﺎه ﯾﺰد، ﯾﺰد، اﯾﺮان

10.48310/ise.2026.19524.1352

چکیده

زمینه و هدف: با گسترش آموزش مجازی، به‌ویژه در دوران همه‌گیری کووید-۱۹، شناسایی چالش‌های پیشِ‌ روی معلمان برای بهینه‌سازی این نظام آموزشی ضروری است. این پژوهش با هدف واکاوی موانع آموزش مجازی از دیدگاه معلمان شهر یزد، با تأکید بر ابعاد زیرساختی، مدیریتی، محتوایی و فرهنگی طراحی شد.
روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و از طریق تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌ها با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ مشارکت‌کننده که به‌صورت هدفمند و با روش گلوله‌‌برفی انتخاب شدند، گردآوری شد. مصاحبه‌ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافته و داده‌ها با استفاده از رویکرد براون و کلارک تحلیل شده‌اند.
یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به شناسایی 9 مضمون اصلی منجر شد: 1. ضعف زیرساخت دیجیتال؛ 2. فقدان برنامه‌ریزی راهبردی تحول دیجیتال؛ 3. تناسب نداشتن محتوای آموزشی با فضای مجازی؛ 4. تحول در فرهنگ سازمانی؛ 5. دوگانگی ادراک ذی‌نفعان از آموزش مجازی؛ 6. رهبری دیجیتال؛ 7. راهبردهای ارتباطی ـ تعاملی؛ 8. سازگاری و انعطاف‌پذیری؛ 9. پیامدهای فردی و سیستمی.
نتیجه‌گیری: آموزش مجازی در یزد، به دلیل چالش‌های درهم‌تنیده زیرساختی و مدیریتی و فرهنگی، نتوانسته جایگزین مؤثری برای آموزش حضوری باشد. موفقیت این تحول مستلزم بازطراحی محتوا مبتنی بر اصول یادگیری الکترونیکی، تدوین برنامه راهبردی با مشارکت ذی‌نفعان، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و رهبری دیجیتال، توجه به ابعاد عاطفی ـ اجتماعی یادگیری و تحقق عدالت آموزشی در گرو رفع نابرابری‌های دسترسی است

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Challenges of Virtual Education Among Teachers in Yazd: A Qualitative Study

نویسندگان [English]

Ali Ruhani ¹
Amin ghazaei ²
Alireza Zarei mahmoodabadi ³

¹ Associate Professor, Department of Social Sciences, Yazd University, Yazd, Iran

² Master in Social Science Research, Department of Social Sciences, Yazd University, Yazd, Iran

³ Ph.D. in Sociology, Yazd University, Yazd, Iran

چکیده [English]

Background and Objective: With the expansion of virtual education, especially during the COVID-19 pandemic, it is essential to identify the challenges facing teachers to optimize this educational system. This study was designed to analyze the barriers to virtual education from the perspective of teachers in Yazd, with an emphasis on the infrastructural, managerial, content, and cultural dimensions.
Data and method: This study was conducted with a qualitative approach and through content analysis. Data were collected using semi-structured interviews with 20 participants who were purposefully selected. Interviews continued until theoretical saturation was reached, and the data were analyzed using Brown and Clark's six-step approach.
Findings: Data analysis led to the identification of nine main themes: 1. Weak digital infrastructure; 2. Lack of strategic planning for digital transformation; 3. Incompatibility of educational content with cyberspace; 4. Change in organizational culture; 5. Ambiguity of stakeholders' perceptions of virtual education; 6. Digital leadership; 7. Communication-interaction strategies; 8. Adaptability and flexibility; 9. Individual and systemic consequences.
Conclusion: Virtual education in Yazd has not been able to be an effective alternative to face-to-face education due to intertwined infrastructural, managerial, and cultural challenges. The success of this transformation requires redesigning content based on e-learning principles, developing a strategic plan with stakeholder participation, investing in infrastructure and digital leadership, paying attention to the emotional-social dimensions of learning, and achieving educational justice by eliminating access inequalities

کلیدواژه‌ها [English]

virtual education
educational challenges
teachers
grounded theory
Yazd

مراجع

خورنگ، زیبا، اسفنجاری، رضا، و امیری، زهرا. (1403). بررسی شکاف دیجیتالی آموزش مجازی دانش‌آموزان در دوران کرونا. نشریۀ علمی فناوری آموزش، 18(3)، 605–618. https://doi.org/10.22061/tej.2024.9928.2916

قاسمی، شکوفه، احمدی رندی، سالار، رشیدی، میلاد، و عبدالملکی، عباس. (1402). آسیب‌شناسی آموزش مجازی بر عملکرد آموزشی و رفتارهای هیجانی دانش‌آموزان [مقاله کنفرانس]. اولین همایش بین‌المللی مشاوره، مددکاری اجتماعی و تعلیم و تربیت با رویکرد نگاهی به آینده، بوشهر، ایران

Aristovnik, A., Keržič, D., Ravšelj, D., Tomaževič, N., & Umek, L. (2020). Impacts of the COVID-19 pandemic on life of higher education students: A global perspective. Sustainability, 12(20), Article 8438. https://doi.org/10.3390/su12208438

Anderson, R. E., & Dexter, S. L. (2005). School technology leadership: An empirical investigation of prevalence and effect. Educational Administration Quarterly, 41(1), 49–82. https://doi.org/10.1177/0013161X04269517

Attride-Stirling, J. (2001). Thematic networks: An analytic tool for qualitative research. Qualitative Research, 1(3), 385–405. https://doi.org/10.1177/146879410100100307

Braun, V., & Clarke, V. (2019). Reflecting on reflexive thematic analysis. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, 11(4), 589–597. https://doi.org/10.1080/2159676X.2019.1628806

Borup, J., Graham, C. R., West, R. E., Archambault, L., & Poulsen, B. (2014). The adolescent community of engagement framework: A model for research on adolescent online learning. Journal of Technology and Teacher Education, 22(1), 107–134. https://www.learntechlib.org/p/112371/

Baviskar, S. N., Hartle, R. T., & Whitney, T. (2009). Essential criteria to characterize constructivist teaching: Derived from a review of the literature and applied to five constructivist-teaching method articles. International Journal of Science Education, 31(4), 541–550. https://doi.org/10.1080/09500690701731121

Dailey-Hebert, A. (2018). Maximizing interactivity in online learning: Moving beyond discussion boards. Journal of Educators Online, 15(3), 1–26. https://doi.org/10.9743/jeo.2018.15.3.8

Davies, B. (2014). Leading the digital school: Principles for effective leadership in ICT-rich learning environments. ACER Press.

Ertmer, P. A., & Ottenbreit-Leftwich, A. T. (2010). Teacher technology change: How knowledge, confidence, beliefs, and culture intersect. Journal of Research on Technology in Education, 42(3), 255–284. https://doi.org/10.1080/15391523.2010.10782551

Gillani, B. B., & O’Guinn, C. (2004). Cognitive theories and the design of e-learning environments. Studies in Health Technology and Informatics, 109, 143–151. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15718680/

Hao, X. (2023). Does COVID-19 persistently affect educational inequality after school reopening? Evidence from Internet search data in China. PLOS ONE, 18(10), Article e0293168. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0293168

Hodges, C., Moore, S., Lockee, B., Trust, T., & Bond, A. (2020, March 27). The difference between emergency remote teaching and online learning. EDUCAUSE Review. https://er.educause.edu/articles/2020/3/the-difference-between-emergency-remote-teaching-and-online-learning

Hart, I. (2001). Deschooling and the web: Ivan Illich 30 years on. Educational Media International, 38(2), 69–76. https://www.learntechlib.org/p/93107/

Jing, W. (2023). Challenges of online teaching during COVID-19 in the context of higher education: From teachers’ perspectives. Lecture Notes in Education Psychology and Public Media, 8(1), 291–298. https://doi.org/10.54254/2753-7048/8/20230160

Kirschner, P., Strijbos, J.-W., Kreijns, K., & Beers, P. J. (2004). Designing electronic collaborative learning environments. Educational Technology Research and Development, 52(3), 47–66. https://doi.org/10.1007/BF02504675

Kirkwood, A., & Price, L. (2014). Technology-enhanced learning and teaching in higher education: What is “enhanced” and how do we know? A critical literature review. Learning, Media and Technology, 39(1), 6–36. https://doi.org/10.1080/17439884.2013.770404

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.

Mayer, R. E. (2016). Multimedia learning (3rd ed.). Cambridge University Press.

Mosleh, S. M., Kasasbeha, M. A., Aljawarneh, Y. M., Alrimawi, I., & Saifan, A. R. (2022). The impact of online teaching on stress and burnout of academics during the transition to remote teaching from home. BMC Medical Education, 22, Article 475. https://doi.org/10.1186/s12909-022-03496-3

Mikulec, E., & Ramalho, T. (Eds.). (2022). Enacting critical pedagogy online. Peter Lang.

Maguire, M., & Delahunt, B. (2017). Doing a thematic analysis: A practical, step-by-step guide for learning and teaching scholars. All Ireland Journal of Higher Education, 9(3), 3351–33514. https://doi.org/10.62707/aishej.v9i3.335

Nola, R., & Irzik, G. (2006). Philosophy, science, education and culture. Springer.

Richards, K., & Thompson, B. (2023). Challenges and instructor strategies for transitioning to online instruction: Lessons learned from the COVID-19 pandemic. Frontiers in Communication, 8, Article 1260421. https://doi.org/10.3389/fcomm.2023.1260421

Robinson, B. (2008). Using distance education and ICT to improve access, equity and the quality in rural teachers’ professional development in western China. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 9(1), 1–17. https://doi.org/10.19173/irrodl.v9i1.486

Ros, T. (2024). Improving critical digital pedagogy in the virtual classroom. Online Journal for Workforce Education and Development, 12(1), 1–34. https://opensiuc.lib.siu.edu/ojwed/vol12/iss1/3

Salarvand, S., Mousavi, M. S., & Rahimi, M. (2023). Communication and cooperation challenges in the online classroom in the COVID-19 era: A qualitative study. BMC Medical Education, 23, Article 201. https://doi.org/10.1186/s12909-023-04189-1

Sayaf, A. M. (2023). Adoption of e-learning systems: An integration of ISSM and constructivism theories in higher education. Heliyon, 9(2), Article e13014. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e13014

Smith, A., & Seal, M. (2021). The contested terrain of critical pedagogy and teaching informal education in higher education. Education Sciences, 11(9), Article 476. https://doi.org/10.3390/educsci11090476

Sherpa, A. (2024). Pedagogy of the oppressed and deschooling society: A comparative analysis. International Journal for Multidisciplinary Research, 6(4), 1–3. https://doi.org/10.36948/ijfmr.2024.v06i04.25790

Tang, Q., Kamarudin, S., Abdul Rahman, S. N., & Zhang, X. (2025). Bridging gaps in online learning: A systematic literature review on the digital divide. Journal of Education and Learning, 14(1), 161–176. https://doi.org/10.5539/jel.v14n1p161

Timotheou, S., Miliou, O., Dimitriadis, Y., Villagrá Sobrino, S., Giannoutsou, N., Cachia, R., Martínez Monés, A., & Ioannou, A. (2023). Impacts of digital technologies on education and factors influencing schools’ digital capacity and transformation: A literature review. Education and Information Technologies, 28(6), 6695–6726. https://doi.org/10.1007/s10639-022-11431-8

مطالعات بین رشته ای در آموزش

چالش‌های آموزش مجازی در بین معلمان شهر یزد‌‌، یک مطالعۀ کیفی

مراجع

مراجع

دوره 4، شماره 4 - شماره پیاپی 13
بهمن 1404
صفحه 119-148

چالش‌های آموزش مجازی در بین معلمان شهر یزد‌‌، یک مطالعۀ کیفی

مراجع

مراجع

دوره 4، شماره 4 - شماره پیاپی 13بهمن 1404صفحه 119-148

دوره 4، شماره 4 - شماره پیاپی 13
بهمن 1404
صفحه 119-148