مقاله پژوهشی
صادق احمدی؛ رحمت اله خسروی
چکیده
با شیوع ویروس کرونا و تعطیلی مدارس، نظام آموزشی با چالش‌های متعددی مواجه شد. دانش‌آموزان متوسطۀ دوم به‌عنوان یکی از اقشار آسیب‌پذیر، تجارب منحصر به فردی از این دوران، به دست آوردند؛ در این زمینه، پژوهش حاضر به بررسی چالش‌های آموزشی در دوران کرونا و پساکرونا براساس تجارب زیستۀ دانش‌آموزان در سال تحصیلی 1404-1403 با استفاده از روش تحقیق ...
بیشتر
با شیوع ویروس کرونا و تعطیلی مدارس، نظام آموزشی با چالش‌های متعددی مواجه شد. دانش‌آموزان متوسطۀ دوم به‌عنوان یکی از اقشار آسیب‌پذیر، تجارب منحصر به فردی از این دوران، به دست آوردند؛ در این زمینه، پژوهش حاضر به بررسی چالش‌های آموزشی در دوران کرونا و پساکرونا براساس تجارب زیستۀ دانش‌آموزان در سال تحصیلی 1404-1403 با استفاده از روش تحقیق کیفی از نوع تحلیل محتوا پرداخت. گروه هدف پژوهش شامل دانش‌آموزان متوسطۀ دوم ناحیۀ ۲ شهرستان زنجان بود که ازطریق نمونه‌گیری هدفمند، تعداد ۲۴ نفر از آنان تا رسیدن به اشباع تحت مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته قرارگرفتند. جهت دستیابی به روایی سؤال‌های مصاحبه از نظرات استادان گروه علوم تربیتی استفاده شد. برای اطمینان از اعتبار داده‌های پژوهش، مضامین استخراج‌شده از مصاحبه‌ها، به مصاحبه‌شوندگان ارائه شد تا پس از تأیید آنها ادامۀ تحلیل انجام شود؛ درنهایت، درون‌مایۀ مصاحبه‌ها در قالب شش مضمون اصلی و 19 مضمون فرعی استخراج و طبقه‌بندی شد. باتوجه به نتایج پژوهش، آموزش مجازی در دوران کرونا و نیز آموزش حضوری بلافاصله بعد از کمرنگ‌شدن همه‌گیری کرونا، دانش‌آموزان را با چالش‌های جدی مواجه کرده‌اند. چالش‌های ناشی از حضور در کلاس‌های مجازی در دوران کرونا (کاهش پیشرفت تحصیلی، کاهش تحرک فیزیکی در محیط آموزشی، عدم تعامل مناسب بین دانش‌آموز و معلم و ...)، چالش‌های بازگشت به کلاس حضوری پس از کرونا (کاهش اعتمادبه‌نفس و ضعف در ارتباطات اجتماعی، اضطراب ابتلا به کرونا و...) و چالش‌های مرتبط با قوانین و انضباط خاص حاکم بر فضای آموزش حضوری در مدرسه پس از کرونا (دشواری قوانین کلاس‌ها و مدرسۀ حضوری، سختی استفاده از ماسک و محافظ و الکل در مدرسه و ...) از مهم‌ترین آنها بودند که لزوم بازنگری در سیاست‌های آموزشی جهت بهینه‌سازی آنها برای دانش‌آموزان در ایام مختلف را گوشزد می‌کنند.
مقاله پژوهشی
ذبیح اله سالخورده؛ لیلی فاتحی؛ یاسر غالب برآباد؛ حجت افتخاری؛ اکبر رضایی فرد
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تحلیل کتاب مطالعات اجتماعی پایۀ ششم ابتدایی براساس مؤلفه‌های پدیدۀ جهانی‌شدن انجام گرفت. روش مورداستفاده در پژوهش حاضر، تحلیل محتوا با روش ویلیام رومی بود؛ به‌این‌صورت‌که در مورد متن، هر پاراگراف به عنوان یک واحد تحلیل در نظر گرفته شد و در مورد پرسش‌ها و تصاویر نیز واحد تحلیل صرفاً یک سؤال یا یک ...
بیشتر
پژوهش حاضر با هدف تحلیل کتاب مطالعات اجتماعی پایۀ ششم ابتدایی براساس مؤلفه‌های پدیدۀ جهانی‌شدن انجام گرفت. روش مورداستفاده در پژوهش حاضر، تحلیل محتوا با روش ویلیام رومی بود؛ به‌این‌صورت‌که در مورد متن، هر پاراگراف به عنوان یک واحد تحلیل در نظر گرفته شد و در مورد پرسش‌ها و تصاویر نیز واحد تحلیل صرفاً یک سؤال یا یک تصویر بود. جامعۀ آماری کتاب مطالعات ششم ابتدایی در سال 1403-1402 بود و حجم نمونه و جامعۀ آماری یکسان بود. یافته‌ها نشان‌داد که در متن کتاب تحلیل‌شده بیشترین توجه به مؤلفۀ آموزش شهروندی (28 مورد) و کمترین میزان توجه به مؤلفۀ آموزش محیط‌زیست (5 مورد) است و در زمینۀ پرداختن به مؤلفه‌های جهانی‌شدن نیمه‌فعال (0/64) است. در بخش تصاویر، بیشترین توجه به مؤلفۀ آموزش شهروندی (17 مورد) و کمترین میزان توجه به مؤلفۀ آموزش محیط‌زیست (4 مورد) است و در زمینۀ پرداختن به مؤلفه‌های جهانی‌شدن نیمه‌فعال (0/75) است. در پرسش‌های کتاب تحلیل‌شده، بیشترین توجه به مؤلفۀ آموزش شهروندی (18 مورد) و کمترین میزان توجه به مؤلفۀ آموزش محیط‌زیست و آموزش سلامت (5 مورد) است و در زمینۀ پرداختن به مؤلفه‌های جهانی‌شدن نیمه‌فعال (0/62) است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که میزان پرداختن به مؤلفه‌های جهانی‌شدن در هر سه بخش متن، تصاویر و پرسش‌های کتاب مذکور در حد نسبتاً مطلوب و نیمه‌فعال است و میزان توجه به مؤلفه‌های تربیت شهروندی، در متن، تصاویر و پرسش‌ها به‌یک‌میزان نبوده، متفاوت است؛ درنهایت، به مؤلفان کتب درسی پیشنهاد می‌گردد به مؤلفه‌های جهانی‌شدن، به‌ویژه آموزش محیط‌زیست و آموزش سلامت در هر سه بخش متن، تصاویر و پرسش‌های کتاب مطالعات اجتماعی پایۀ ششم توجه بیشتری شود تا ضریب درگیری دانش‌آموزان با محتوای این کتاب به سطح مطلوب و فعال رسانده شود.
مقاله پژوهشی
زهرا کریمی؛ طاهره پورکمالی؛ مهسا کریمی
چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش باورهای فراشناختی بر خودکارآمدی تحصیلی با متغیر میانجی حافظۀ کاری در دانش‌آموزان شهر تهران انجام شد.روش: روش پژوهش توصیفی- همبستگی و مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعۀ آماری پژوهش، شامل کلیۀ دانش‌آموزان دورۀ متوسطۀ شهر تهران در سال تحصیلی 1402-1401 بود. روش نمونه‌گیری خوشه‌ای- مرحله‌ای و حجم ...
بیشتر
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش باورهای فراشناختی بر خودکارآمدی تحصیلی با متغیر میانجی حافظۀ کاری در دانش‌آموزان شهر تهران انجام شد.روش: روش پژوهش توصیفی- همبستگی و مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعۀ آماری پژوهش، شامل کلیۀ دانش‌آموزان دورۀ متوسطۀ شهر تهران در سال تحصیلی 1402-1401 بود. روش نمونه‌گیری خوشه‌ای- مرحله‌ای و حجم نمونه 384 نفر برآورد شد. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسش‌نامه‌های استاندارد فراشناخت ولز و هاتون (MCQ) (1997)، خودکارآمدی شرر (1982) و حافظۀ کاری دینمن و کارپنتر (1980) استفاده شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، در سطح آمار توصیفی از محاسبۀ میانگین و انحراف استاندارد و در سطح آمار استنباطی از آزمون همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌‌افزار آموس23 و اس‌پی‌اس‌اس 26 استفاده شد.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد باورهای فراشناختی بر خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان تأثیر مستقیم، مثبت و معناداری دارد؛ همچنین یافته‌ها نشان داد حافظۀ کاری نقش میانجی معناداری در پیش‌بینی خودکارآمدی تحصیلی بر اساس باورهای فراشناختی دانش‌آموزان شهر تهران دارد. (p<0.05).نتیجه‌گیری: این نتیجه بیانگر این است که حافظۀ کاری نقش مهمی در فراگیری بهتر و بهرهگیری از راهبردهای فراشناختی دارد؛ بنابراین با توجه به نتایج حاصل از این پژوهش، پیشنهاد می‌گردد: آموزش راهبردهای فراشناختی در برنامۀ آموزش دانش‌آموزان قرار گیرد و آنان از همان ابتدای ورود به کلاس درس به فراخور نیاز و میزان فراگیری با این راهبردها آشنا گردند.
مقاله پژوهشی
شکوفه رحیم پور؛ فرزانه اصغری؛ سمانه اکبرپور
چکیده
این پژوهش با هدف بررسی تأثیر بستۀ آموزشی تاب‌آوری مبتنی بر بازی بر سلامت اجتماعی دانش‌آموزان دختر شهرستان میبد انجام شد. این پژوهش از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل بود. تعداد 30 دانش‌آموز از مقطع ششم ابتدایی به روش نمونه‌گیری تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب و به دو گروه آزمایش و گواه تقسیم شدند. برای جمع‌آوری ...
بیشتر
این پژوهش با هدف بررسی تأثیر بستۀ آموزشی تاب‌آوری مبتنی بر بازی بر سلامت اجتماعی دانش‌آموزان دختر شهرستان میبد انجام شد. این پژوهش از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل بود. تعداد 30 دانش‌آموز از مقطع ششم ابتدایی به روش نمونه‌گیری تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب و به دو گروه آزمایش و گواه تقسیم شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسش‌نامۀ سلامت اجتماعی کییز (2004) به‌عنوان پیش‌آزمون در هر دو گروه استفاده شد؛ سپس آموزش تاب‌آوری مبتنی بر بازی به عنوان متغیر مستقل (مداخله) تنها در گروه آزمایش در 14 جلسۀ 60 دقیقه‌ای اجرا شد. گروه کنترل هیچ آموزشی دریافت نکردند؛ درپایان آموزش، مجدداً پرسش‌نامه در هر دو گروه به‌صورت پس‌آزمون اجرا شد. اطلاعات و داده‌های استخراج‌شده با کمک آزمون پارامتریک تحلیل کوواریانس تک‌متغیره، مورد تجزیه‌وتحلیل قرارگرفت. نتایج نشان داد که آموزش تاب‌آوری مبتنی بر بازی بر سلامت اجتماعی دانش‌آموزان تأثیر دارد و بین گروه کنترل و آزمایش تفاوت معناداری وجود دارد. یافته‌ها نشان داد که آموزش تاب‌آوری باعث افزایش سطح هیجانات مثبت، عزت نفس و مقابلۀ موفق با تجربیات منفی و بهبود روابط بین‌فردی می‌شود؛ همچنین سازگاری با چالش‌ها را آسان می‌کند و حس انسجام را در فرد ایجاد می‌کند.
مقاله پژوهشی
منصور دهقان منشادی؛ مهدیه فاضلی شورکی
چکیده
آموزش جست‌وجوگری مبتنی بر وب، نوعی آموزش دانش‌آموز محور است که در دهه‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. از آن‌جاکه مطالعات دربارۀ تأثیر این روش بر دانش‌آموزان اتفاق‌نظر ندارند، بنابراین پژوهش حاضر با هدف آموزش مبتنی بر جست‌وجوگری در وب و تعیین اثربخشی آن بر خوش‌بینی تحصیلی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و سازگاری تحصیلی دانش‌آموزان ...
بیشتر
آموزش جست‌وجوگری مبتنی بر وب، نوعی آموزش دانش‌آموز محور است که در دهه‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. از آن‌جاکه مطالعات دربارۀ تأثیر این روش بر دانش‌آموزان اتفاق‌نظر ندارند، بنابراین پژوهش حاضر با هدف آموزش مبتنی بر جست‌وجوگری در وب و تعیین اثربخشی آن بر خوش‌بینی تحصیلی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و سازگاری تحصیلی دانش‌آموزان پسر پایۀ پنجم ابتدایی ناحیۀ 2 یزد انجام شد. این پژوهش از نوع شبه‌آزمایشی است. جامعۀ آماری شامل 3618 دانش‌آموز پسر پایۀ پنجم ابتدایی ناحیۀ 2 یزد در سال تحصیلی 1402-1401 بودند که 30 نفر از آنها به روش تصادفی خوشه‌ای مرحله‌ای به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. در این پژوهش پرسش‌نامه‌های سازگاری تحصیلی بیکر و سریاک (1984)، مسئولیت‌پذیری اجتماعی کردلو (۱۳۹۳) و خوش‌بینی تحصیلی تیچانن - موران و دیگران (2013) استفاده شد. آموزش جست‌وجوگری مبتنی بر وب طی 7 جلسۀ 50 دقیقه‌ای برگزار گردید. به منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده شد. یافته‌ها نشان داد آموزش مبتنی بر جست‌وجوگری در وب بر هر سه مولفۀ سازگاری تحصیلی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و خوش‌بینی تحصیلی دانش‌آموزان پسر پایۀ پنجم ابتدایی ناحیۀ 2 یزد، مؤثر بوده است؛ درنتیجه این نوع آموزش، باتوجه به انعطاف‌پذیری زیاد فناوری‌های الکترونیکی، شرایط مساعدی را جهت رسیدن به اهداف آموزشی فراهم می‌نماید.
مقاله پژوهشی
کلثوم نامی؛ مختار ذاکری؛ اسحق شیرین کام
چکیده
پژوهش حاضر با هدف واکاوی مشکلات آموزشی و تربیتی در مدرسۀ نوید زندگی انجام شد. پژوهش با روش کیفی و پارادایم پدیدارشناسی به‌صورت نظام کدگذاری استقرایی به انجام رسید. جامعۀ موردتحقیق معلمان و والدین بودند. با توجه به ماهیت پژوهش، از روش نمونه‌گیری هدفمند از نوع معیار استفاده شد که داده‌های پژوهش از طریق مصاحبه‌های عمیق فردی و نیمه‌ساختاریافته ...
بیشتر
پژوهش حاضر با هدف واکاوی مشکلات آموزشی و تربیتی در مدرسۀ نوید زندگی انجام شد. پژوهش با روش کیفی و پارادایم پدیدارشناسی به‌صورت نظام کدگذاری استقرایی به انجام رسید. جامعۀ موردتحقیق معلمان و والدین بودند. با توجه به ماهیت پژوهش، از روش نمونه‌گیری هدفمند از نوع معیار استفاده شد که داده‌های پژوهش از طریق مصاحبه‌های عمیق فردی و نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری شدند که پس از اشباع اطلاعاتی تعداد شرکت‌کنندگان به 25 نفر رسید و 15 معلم و 10 والد مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. برای افزایش اعتبار پژوهش، نتایج تحلیل تعدادی از مصاحبه‌ها در اختیار چندی از مشارکت‌کنندگان در پژوهش قرار گرفت و نظرات آنها در جهت اصلاح برخی موارد اعمال شد؛ همچنین نتایج تحلیل و بررسی پس از اعمال‌نظر سه نفر از صاحب‌نظران و خبرگان عرصۀ آموزش کودکان استثنایی استان، جمع‌بندی و اصلاحات لازم صورت گرفت. یافته‌های حاصل از تجارب زیسته نشان داد، کودکان مدرسۀ نوید زندگی در بخش دانشی با دو مقولۀ مرکزی ضعف در فرایندها و مهارت‌های ذهنی یادگیری و ضعف در خواندن مواجه هستند که مقولۀ ضعف در فرایندها و مهارت‌های ذهنی یادگیری بسامد بالاتری دارد. در بخش نگرش‌ها، مشکلات کودکان چهار مؤلفۀ کلیدی ضعف انگیزشی، عدم خودباوری، مشکلات روان‌شناختی و عدم پذیرش اجتماعی را در برمی‌گیرد که مقولۀ ضعف انگیزشی بیشترین بسامد را دارد و در بخش مهارت‌ها چهار مقولۀ اصلی شامل ناتوانی‌های فیزیولوژیکی، ضعف مهارت خوان‌داری و نوشتاری، ضعف در روابط اجتماعی و ناتوانی در برنامه‌ریزی صحیح در حوزۀ مهارتی به‌عنوان مشکلات بخش مهارتی کودکان سرطانی شناسایی شدند.
